What’s next

Terwijl iedereen nog lang niet over is tot de orde van de werkdag denken wij al weer met een schuin oog naar volgend jaar. Een hapje eten op het terras van deze unieke tent in Oslo bijvoorbeeld?

De klant is koning (3)

Service van Ikea in Bergen.

Het viel me op dat in de Noorse winkels alle producten een Ikea-achtige naam hebben; die spullen héten gewoon zo!

Opmerkelijk ook de openingstijden op de gevels in de steden. In Nederland vertelt Ikea dat in tekst op de grote spandoeken aan de gevel, in Oslo vertelt elke firma dat compact en eenduidig gecodeerd op de gevels: 10-22 (20), wat zoveel betekent als mandag til fredag van 10 tot 22 geopend en op lørdag tot 20 uur. Dat scheelt een boel letters!

Opmerkelijk ook de variatie in verkeersborden van de overstekende man, verschillende mannetjes in verschillende richtingen, dat kan daar allemaal maar.
201608_norway-923_1000px

De klant is koning (2)

Waar je vanuit Nederland naar het zuiden moet om het bourgondischer leven te vinden, zo neemt dat bourgondische naar het noorden toe verder af, zagen we. Noorwegen is een Evangelisch-Luthers land en de katholieke frivoliteiten vind je daar dus niet.

201608_norway-1204_1000px

Ullensvang kyrkje

Om alles daar nou aan op te hangen is waarschijnlijk te veel van het goede maar het zou wél passen. Een landenpsycholoog heeft ruim voldoende ingrediënten om te verklaren waarom de Noren zijn zoals ze zijn en we lezen dat Noorwegen sinds een paar decennia tot de rijkste landen ter wereld behoort, wat wel te begrijpen is met de gehanteerde prijzen ;-).

We kwamen met de Noorse gezondheidszorg in aanraking en daar viel ons een en ander op. De Noorse gezondheidszorg is wetenschappelijk hoog aangeschreven, men doet al heel veel jaren onderzoeken en gebruikt die resultaten ook bij de besluitvorming van de behandeling. Zo weten de Noren bijvoorbeeld dat het op de lange termijn beter is om gescheurde kniebanden niet te opereren, dat hebben ze onderzocht. Landen waarbij de gezondheidszorg wat meer commercieel is ingesteld vinden dat onderzoek minder belangrijk en brengen het lichaam liefst operatief weer direct in een zo oorspronkelijk mogelijk staat. Alsof het lichaam bij de eerste de beste tegenslag compleet uit het lood wordt geslagen en reddeloos verloren is. Zo overleef je geen duizenden jaren hoor! In eerste instantie lijkt dat een goede oplossing, op de lange termijn is het dat dus in het algemeen niet – weten zij.

Anyway, in verhouding lijken de Noren zich meer op feiten en noodzaak te richten en soberheid is daar een logisch uitvloeisel van. Het sykehus is er nog gewoon een onderdak voor artsen en verplegers en patiënten,  met als grootste frivoliteit een hospitality verpleger die zich persoonlijk om je bekommert met bloedruk, medicijnvragen en koffie, maar verder is het (Vestre Viken HF Ringerike sykehus, akuttmottak) een gebouw dat in Nederland door een Raad van Bestuur beslist als rijp voor de sloop zou worden bestempeld, onwerkbaar, kanechtnietmeer.
Ik vond het wel iets hebben, als bij een it-er zonder enig commercieel vernuft worden hier -ik generaliseer en overdrijf maar iets- mensen beter gemaakt en is de rest bijzaak. Geen app met persoonlijke voorkeuren, geen bistro met 10 soorten koffie en geen 6 soorten zitjes, leestafel met reclametijdschriften, bedachte verlichting en gezelschapsvrijwilliger in een te ruime wachtkamer met nep daglicht.

Wachtkamer OCON/ZGT Hengelo (NL)

Wachtkamer OCON/ZGT Hengelo (NL)

Nee, gewoon een rij urinebestendige instellingstoelen langs de muren van een kamer die voorheen een magazijn was (sausje over de muren, klaar), zoals wij dat nog niet zo lang geleden ook nog gewoon vonden. Je merkt aan alles: het geld gaat hier nog naar de patiënt en de zorg.

IMG_5279

Ringeryke sykehus

De Noorse ziekenhuizen hoeven kennelijk ook nog niet aan NEN7510-achtige normen te voldoen en daar zijn ze zich ook niet van bewust. Tijdens de periode tussen de verschillende specialisten verbleven we onbewaakt in de gipskamer (ziet een Nederlandse gipskamer er ook zo als een stukadoorswerkplaats uit?).

De risico’s die het ziekenhuis in deze onbewaakte periodes nam zouden in NEN7510-termen als informatiebeveiligingsincidenten aangemerkt moeten worden; niks ging dicht, computers (Windows XP meen ik me te herinneren) stonden ingelogd en wel onbewaakt in deze ruimte, de toegang tot de akuttmottak was weliswaar afgeschermd door een deur met een elektronisch slot/pasjeslezer, maar gewoon open drukken werkte ook. Dus, allerhande zaken die geen enkel probleem zijn in een samenleving waar mensen elkaar respecteren en kunnen vertrouwen, in Nederland een fase die we helaas achter ons gelaten hebben.

Ook anders: hoewel de Noorse TV niet veel onder doet voor de Nederlandse -veelal dezelfde aangekochte B-programma’s, veel Olympische sport en een religieuze variant op boer zoekt vrouw- en dus ook veel reclame en herhaling heeft, is de marketingmaffia daar nog niet zo ver doorgedrongen, wat ik pas merkte toen in op de terugweg op een snelwegtoilet in Duitsland werd opgeroepen die geweldige app te downloaden waarmee ik met de bij elkaar gepoepte punten geweldige voordelen kan behalen.
Een land zonder leugenachtige marketing-overheersing, heerlijk!

Stavkyrkje

201608_norway-768_1000px

Bijzonder omdat ze van hout zijn en bijna 1000 jaar oud. Iets met vikingen ook nog. Uit de kleine letters blijkt dat het eigenlijk de renovatie van de herbouw na de brand enz. is, maar ik acht het plausibel dat dergelijke gebouwtjes inderdaad destijds als kerk bestonden.

Qua omvang zouden ze tegenwoordig weer groot genoeg zijn voor de moderne westerse ontkerkelijking.

201608_norway-718_1000pxIn Borgund, de “oudste”, wereldwijde belangstelling en bewondering en een fraai fotografie-object.

201608_norway-736_1000px

Vlaggen

201608_norway-223_1000px

“Voor veel huizen staat een vlaggenstok en iedereen heeft wel een vlag, die bij de minste aanleiding wordt uitgestoken – al was het maar om aan te geven dat de bewoner thuis is”. Dat je ze op foto’s soms niet ziet komt door photoshop, men vindt ze storend.

Andersom

201608_norway-495_1000px

Met eigen ogen hebben we nu gezien dat Noorwegen een prachtig, groot, open en duur land is. Waar in Nederland -met veel meer inwoners op een veel kleiner gebied- alles heel erg gereguleerd is, is Noorwegen daar domweg veel te groot voor, wat inhoudt dat de Noren veel meer samen leven met hun omgeving, als leven en laten leven. Het overwegend woeste landschap kan onmogelijk overal van hekjes en bordjes worden voorzien, en behalve een strategisch stop- of parkeerverbod hier en daar heb ik geen verboden gezien; je mag in wezen zo ongeveer alles, als je de natuur en anderen niet tot overlast bent en uitkijken doe je zelf maar. Zo is er bij bovenstaande Vøringfossen waterval (totale hoogte 300 m) enige weken gelegen een Amerikaanse toerist naar beneden gevallen bij haar poging een nog spectaculairdere foto te maken. Onverstandig en ik denk dat een echte Noor dat niet zou overkomen: die denkt zelf na.

Het is ook helder: striktere regels zouden domweg niet te handhaven zijn. Als Nederlander is dat ook even onwennig: het totale gebrek aan aanwijzingen leidt eerst nog tot enige twijfel: mag dit echt wel hier? Dat er in de nabije omgeving slechts enige schapen aanwezig zijn stelt dan gerust, je kunt uren vertoeven zonder andere mensen te zien, en dan zijn we nog niet eens in het Noorden geweest.

Wij houden daar wel van, dat andersom reguleren: je maakt de normen duidelijk en laat de bevolking het zelf invullen. Men zal tegenwerpen dat dat met de Nederlandse bevolkingsdichtheid “niet gaat werken” en ook dat is best aannemelijk.