Factchecking #diftar

Posted on

diftarlogoDe gemeente Hengelo kan niet genoeg benadrukken dat het gedifferentieerde afvalscheidingstarief diftar een grandioos succes is, financieel, maar ook omdat wethouder Janneke wel een imago-poets kon gebruiken. Duidelijk is zeker dat een dergelijke stelselwijziging het vergelijken lastig maakt en het narekenen ontmoedigt. Geloven we dan deze claim van succes daarom zomaar? Nee.

De ontvangen Verzamelnota Aanslagbiljet Gemeentelijke Belastingen Gemeente Hengelo geeft de harde cijfers, die we zelf vergelijken. Factoren als verlaging van het gewicht dat gratis gestort mag worden e.d. verwaarlozen we voor het gemak, en ook veronderstellen dat het gros van de Hengelose huishoudens over een grijze restcontainer van 240 l en een groene gft-container van 140 l beschikt, welk beeld wordt bevestigd als je op ophaaldagen het straatbeeld aanschouwt. We veronderstellen tevens dat er geen significant verschil in het beeld is tussen de ophaalvariant en de stortingen in ondergrondse containers, wat niet uit te leggen zou zijn vanuit het gemeentelijk perspectief.

In 2009 betaalde ons huishouden € 288,96 aan afvalstoffenheffing. In 2010 bedroeg deze heffing € 273,60, evenals in 2011. Voor dit geld werd wekelijks alternerend de grijze en de groene afvalcontainer geleegd indien nodig, bij benadering dus 52 legingen. Gemiddelde kosten voor de burger: € 5,26 per leging.
In 2012 is diftar ingevoerd en betaalde ditzelfde huishouden € 314,18, inclusief de meevaller (diftar-korting) van € 19,80 voor 34 legingen, dat is € 9,24 per leging.

Ik zeg: wellicht minder afval aangeboden, zeker minder vaak geleegd en toch hogere kosten: dat is geen meevaller. Het werkelijk effect is dus een 75%-stijging van de kosten als je het per potentiële leging bekijkt.
Ietsjes eerlijker is het natuurlijk om het per feitelijke leging te bekijken, en ik vermoed dat onze totale hoeveelheid afval nagenoeg ongewijzigd is gebleven. Ik weet niet hoe dat u vergaat, maar wij gooien afval wel weg, en de rest niet. Daar zit eigenlijk niet erg veel te kiezen bij. Het is dus aannemelijk dat we in 2011 dezelfde hoeveelheid afval aanboden, dat dat ook in 34 legingen had gepast, en dan is het vanuit de hoeveelheid afval beschouwd slechts een kostenstijging van € 314,18/€ 273,60 = 15%. Terwijl de ophaaldienst wel slechts 34/52 = 65% van de ophalingen hoefde te realiseren. Dat is een goede kostenbesparing!

In september luidde de Hengelose feesttrompet over een kostenbesparing van € 600.000 en Naar verwachting is 70% van de huishoudens dit jaar al goedkoper uit dan voor de invoering van Diftar. Toen betaalden de huishoudens een vast bedrag van 280 euro. Los van de € 6,40 (2,3%) die hier even in het voordeel van de vergelijking afgerond wordt blijken de kosten uiteindelijk zelfs nog gunstiger uit te vallen: Dit positieve resultaat van ruim 700.000 euro geeft de gemeente zoals afgesproken terug aan haar inwoners. (Ga na: Hengelo telt dus ruim 35.354 huishoudens).
Ons huishouden zit dus royaal boven het gemiddelde qua afvalverbruik is de conclusie. En  voorheen verliep de ophaling enorm inefficiënt en zette 70% van de huishoudens vaak (bijna) lege containers aan de straat.

We rekenen toch nog even geïntrigeerd verder: in het voorschot voor 2012 werd ons huishouden  ingeschaald op 13+8 ledigingen, 21 totaal, ongetwijfeld vanuit de bestaande tarieven terug gerekend want daarmee komen de jaarkosten op € 274,73 wat wel ongeveer € 273,60 is, het bedrag van het voorgaande jaar. Niet duurder dus niemand moppert. Rekenen we ook de wetenschap achteraf mee (de € 19,80 teruggave) dan kon je voor hetzelfde geld dus 16+10 = 26 ledigingen aanbieden i.p.v. 52. Als 70% van de huishoudens goedkoper uit is moet 70% van de huishoudens dus minder dan de helft van het aantal ledigingen per jaar hebben aangeboden! Ons huishouden zit met 34 ledigingen dus bij de 30% waarvoor het duurder is geworden.

Het effect moet dus concluderend zijn dat er dankzij diftar veel minder vaak maar vollere containers worden aangeboden, wat wel strookt met de observaties. Dat het daarbij voor 30% van de huishoudens flink duurder is geworden is collateral damage.

Het eigenaardige is dat ik niet het idee heb dat het wezenlijk minder kan: we scheiden wat we kunnen, en toch blijft er afval over. De klap op de vuurpijl is uiteindelijk nog deze: de polarisatie tussen grijs en groen neemt in 2013 toe, en restafval wordt daarom € 2,45 per leging duurder, maar “daar staat tegenover”  dat gft € 0,40 per leging goedkoper wordt. Bij gelijkblijvend gebruik wordt het afval voor ons huishouden daarmee € 54,80 duurder. Ik ben benieuwd bij welk percentage we daarmee volgend jaar gaan behoren.