Het Bevrijde Individu

Het Bevrijde Individu

Had ik vandaag een genuanceerde maar kritische recensie van Hare Majesteits Kersttoespraak willen schrijven, maar zie dat daarover al genoeg ongenuanceerd gezegd is. Nog wat onderbelicht vind ik de matige opbouw van het betoog, de te genuanceerde herhalingen waardoor het vooral herhalingen en daarmee gedram werd, en waardoor toehoorders amper halverwege het publiek al verlieten, mompelend over een verloren draad.

Het begon al met een opening die ik niet begreep maar me al een gevoel van onwaarheid bezorgde. Ook bij nalezing begrijp ik er nog niks van: “In de schaduw van de tijden schijnt het licht van Kerstmis. Het kerstverhaal speelt in sombere dagen van onderdrukking en zorg.”  Deed me direct denken aan Hans Teeuwens “Langs de schaduw van jouw wanhoop

Ook de weinig gefundeerde beweringen als “Maar de moderne mens lijkt weinig aandacht te hebben voor de naaste. Nu is men vooral met zichzelf bezig. We zijn geneigd van de ander weg te kijken en onze ogen en oren te sluiten voor de omgeving. Tegenwoordig zijn zelfs buren soms vreemden.” en “Maar zonder enig ‘wij-gevoel’ wordt ons bestaan leeg. Met virtuele ontmoetingen is die leegte niet te vullen; integendeel, afstanden worden juist vergroot. Het ideaal van het bevrijde individu heeft zijn eindpunt bereikt.” Boute beweringen, en zeer generaliserend ook.

Ik snap dat HM deze uitlatingen radicale PVV-stromingen indachtig doet. Ik ben even kwijt of die nu wel of niet koningsgezind waren, maar ik betwijfel sterk of die aanhang bereikt wordt met De Kersttoespraak. De uitlatingen zijn wel zodanig generaliserend van aard dat die daar wel goed bij past.
Ik ben helemaal niet vooral met mezelf bezig, en ken er daar veel meer van. Ik ken ook mensen van nabij die helemaal niet (geneigd zijn) weg (te) kijken, integendeel. Intuïtief kan ik me nog wel iets voorstellen bij leegheid zonder wij-gevoel, maar het lijkt me toch een te conservatief-bange bewering dat enig ‘wij-gevoel’ niet te bereiken is met virtuele ontmoetingen. Het lijkt me wel juist om te beweren dat niet iedereen kan worden bereikt via virtuele ontmoetingen, en dat virtuele ontmoetingen deels andere kenmerken hebben dan fysieke ontmoetingen, met zowel wezenlijke min- als pluspunten. En de stelling dat Het Ideaal Van Het Bevrijde Individu (??) Zijn Eindpunt heeft bereikt had ik in de correctieslag beslist geschrapt. Onzin. Zinloos. Tendentieus.

Het hoogtepunt kwam er uiteindelijk -voor de volhouders- toch nog puntig uit: “Onze wereld heeft mensen nodig met passie en betrokkenheid, die een plaats geven aan wie zijn buitengesloten, die klaar staan voor hun medemensen en die blijven geloven in het goede.” Die uitspraak kunnen de zakkenvullers, pseudopolitici en hype-ondernemers en fopentrepreneurs  in hun zak steken!