Onderzoeksjournalistiektip

Onderzoeksjournalistiektip

Hypothese: de resultaten van het tweevandaag panel (die vrolijk ongenuanceerd in en door de media worden geciteerd) zijn niet objectief maar bewust suggestief.
Aanleiding: opvallende tegen-de-verwachting-in resultaten die veelal op één lijn liggen: LPF-achtige tendensen in de slechte zin van het woord.

Voorbeelden: Als Rita Verdonk uit de VVD zou stappen en een nieuwe politieke partij zou oprichten, dan zou die op dit moment 15 procent van de stemmen krijgen (3-7-2006), D66 moet zich terugtrekken uit het kabinet, vindt 61 procent van de bevolking (29-06-2006) en Meer dan de helft van de bevolking vindt dat Ayaan Hirsi Ali zelf schuld heeft aan de problemen rond haar nationaliteit (28-06-2006).

Vermoeden: er liggen “rechtsradicale” motieven ten grondslag aan (sommige van deze) enquetes, die door hun eenzijdige uitslag de opinie van Nederland eerder bepaalt dan meet.
Onderzoekspad (in ruwe vorm):

  1. Tweevandaag is een samenwerking van de TROS en de AVRO (VVD) maar suggereert bij mij onpartijdigheid, NOS. Daar ligt wellicht de reden van het tegen-de-verwachting in.
  2. De redactie van TweeVandaag wil het grootste opiniepanel van Nederland samenstellen. Laat ook uw mening meetellen en schrijf u in. U ontvangt dan regelmatig korte enquêtes van ons over actuele onderwerpen als gezond- heidszorg, arbeid en pensioen, onderwijs, veiligheid en integratie. De resultaten zullen worden gebruikt in de televisie-uitzendingen van TweeVandaag.” Er wordt dus geput uit een steekproef van leden, mensen die zich hebben aangemeld als panellid. Zij doen dit op de site van tweevandaag.nl en zijn daarmee zeker geen doorsnede van de bevolking. Maar gelukkig:
  3. Drie deskundigen op het gebied van onderzoek en statistiek geven de redactie advies over de enquêtes: Jelke Bethlehem (CBS), Joop van Holsteijn (Universiteit Leiden) en Ineke Stoop (SCP). Met nadruk worden de doopcelen van deze deskundigen ter beschikking gesteld.
    Twee hiervan zijn ook politicologen. Jelke stelt op zijn website “Bij enquêtes treedt vaak non-respons op. De gewenste gegevens komen niet beschikbaar omdat mensen hun medewerking weigeren, ze bijna nooit thuis zijn of ze niet in staat zijn mee tewerken (bijvoorbeeld door taalproblemen). Door non-respons wordt de representativiteit van de steekproef aangepast: bepaalde groepen zijn daardoor over- of ondervertegenwoordigd in de steekproef.” Je verwacht dus dat deze man zeer goed op de hoogte denkt te zijn van de correcties of reserves die gehanteerd zouden moeten worden. Zo ook Joop. Hij publiceerde met name over verkiezingen en stemgedrag, het referendum in Nederland en over extreem-rechts. Ineke lijkt een neutrale informatieverwerkingsdeskundige. Schijnbaar onbesproken deskundigen.
    Dat Jelke dicht bij het vuur zit blijkt uit zijn meetresultaat (hij is ook van kijk- en luisteronderzoek) dat locale Radio Rijnwoude in 2004 de 2-na grootste luisterdichtheid heeft; je kunt het ook een gedeelde zesde plaats noemen.
    Van Joop leiden we af uit zijn columns: Pvda sucks, maar Wilders is te gortig. De VVD/Verdonk lijn zou hem nog wel eens kunnen passen (objection!).
    Joop leidt ook nog tot deze fascinerende link. Hij lijkt een autoriteit op het gebied van communicatie, slecht of goed nieuws en het gevolg op de populariteit of het stemgedrag. Is deze man ernstig gebiologeerd door de mogelijkheid die het tweevandaagpanel onderzoekstechnisch biedt, of zoekt hij een platform voor het toetsen van zijn wenselijke hypothese?

Tussenresultaat: het is op zijn zachtst gezegd verdacht dat een enquete onder tweevandaagpanelleden leidt tot uitspraken in percentages van de bevolking. Het is niet ongebruikelijk dat dergelijke berichten onnauwkeurig geciteerd worden, maar dit zeggen ze toch echt ook zelf.
Als men de voorkeuren van het niet-deelnemende gedeelte zo goed kan bepalen, is het dan nog nodig om überhaupt nog mensen te vragen?

Heeft iemand nog tijd dit verder uit te zoeken? Peter R.?